Jak napisać 16 wersów, które trzymają się bitu od pierwszego do ostatniego taktu? Najpierw trzeba wiedzieć, co właściwie liczysz. Szesnastka to w polskim rapie standardowa zwrotka, ale wiele osób myli wersy z linijkami w zeszycie, a takty, które czuje, z taktami w programie. Ten poradnik porządkuje liczenie, daje gotowy plan zwrotki i pokazuje, jak sprawdzić ją na prawdziwym podkładzie.
Ile wersów ma zwrotka w rapie
Standard to 16 wersów. W rapie wers nie jest dowolną linijką tekstu, tylko odcinkiem muzyki: jeden takt tempa, które czujesz. Na wolnym bicie, na przykład na boom bapie około 90 BPM, to jeden takt bitu, czyli cztery uderzenia. Na trapie i drillu, które mają 130 do 150 BPM, ale grają w połowie tempa, jeden wers obejmuje mniej więcej dwa takty bitu. Jeśli jedną myśl zapiszesz w zeszycie w dwóch linijkach, a na bicie mieści się ona w jednym wersie, to nadal jest jeden wers. Wersy zwykle chodzą parami, bo rym spina dwa kolejne: 16 wersów to więc 8 par, a każda para to jedna mała myśl.
Szesnastka nie jest jednak prawem. Spotkasz też:
8 wersów
Krótkie wejście gościa albo zwrotka w numerze, który stoi na refrenie.
12 wersów
Gdy na jednym bicie jest kilku raperów i każdy dostaje swoje miejsce.
24 albo 32 wersy
Storytelling, numery bez refrenu, zwrotki techniczne.
Kto wpisuje w wyszukiwarkę „zwrotka rap”, zwykle szuka liczby 16, ale w praktyce zwrotka ma po prostu wypełnić sekcję, którą producent zostawił na nawijkę. Dlatego najpierw sprawdź, ile taktów trwa ta część na twoim bicie, a dopiero potem zdecyduj, ile napiszesz.
Ile to 16 wersów w sekundach
Ile to 16 wersów w czasie, zależy od tempa i od tego, ile taktów bitu zajmuje jeden wers. Wzór: liczba taktów bitu razy 4 uderzenia razy 60, podzielone przez BPM.
Wolne bity, poniżej 120 BPM (wers to jeden takt, czyli 64 uderzenia na zwrotkę):
- 70 BPM: około 55 sekund
- 80 BPM: 48 sekund
- 90 BPM: około 43 sekund
- 100 BPM: około 38 sekund
Trap i drill w połowie tempa (wers to dwa takty bitu, czyli 128 uderzeń na zwrotkę):
- 130 BPM: około 59 sekund
- 140 BPM: około 55 sekund
- 150 BPM: około 51 sekund
Uwaga na pułapkę. Jeśli w programie zaznaczysz 16 taktów bitu 140 BPM, dostaniesz około 27 sekund, czyli mniej więcej 8 wersów, a nie całą zwrotkę. Wyjątkiem jest szybki flow w podwójnym tempie: wtedy wers znowu mieści się w jednym takcie bitu.
Jak liczyć takty pod bit
- Znajdź stopę i werbel. Na wolnym bicie stopa otwiera takt, a werbel wpada na drugie i czwarte uderzenie. Na trapie werbel wpada raz na takt bitu, więc licz wolniej, w tempie, które czujesz: wtedy jeden twój takt obejmuje dwa takty bitu.
- Licz na głos: raz, dwa, trzy, cztery, i przy każdym „raz” zginaj palec. Cztery palce to cztery wersy, czyli jeden blok.
- Zauważ, gdzie bit się zmienia: wchodzi bas, znika perkusja, pojawia się nowa melodia. Takie zmiany prawie zawsze wypadają co 4 albo 8 taktów.
- Dopiero teraz zapisuj wersy, każdy w osobnej linijce, z numerem od 1 do 16.
Wers nie musi zaczynać się dokładnie na „raz”. Możesz wejść ułamek sekundy wcześniej albo zostawić pierwsze uderzenie puste i ruszyć na „dwa”. Ważne, żeby rym kończący wers lądował blisko końca taktu, bo tam ucho go szuka.
Plan zwrotki: 4 bloki po 4 wersy
Szesnaście wersów naraz przeraża, cztery razy po cztery już nie. Taki podział zgadza się zresztą z budową muzyki: producenci zmieniają coś w bicie co 4 albo 8 taktów.
- Wersy 1 do 4, wejście. Sytuacja, miejsce, czas. Słuchacz ma od razu wiedzieć, gdzie jest.
- Wersy 5 do 8, rozwinięcie. Szczegóły, obrazy, pierwsze rymy wielokrotne. Tu możesz zmienić flow, żeby nie nudzić.
- Wersy 9 do 12, zwrot. Coś się zmienia: inne spojrzenie, konflikt, decyzja. Bez tego bloku zwrotka stoi w miejscu.
- Wersy 13 do 16, puenta. Najmocniejszy wers zostaw na koniec, bo ostatnia linijka przed refrenem zostaje w głowie najdłużej.
Bloki możesz pisać w dowolnej kolejności. Często łatwiej zacząć od puenty i cofać się do wejścia, bo wtedy wiesz, dokąd tekst ma dojść.
Jeśli w numerze są dwie zwrotki, druga nie może być kopią pierwszej. Zmień czas (wtedy i dziś), perspektywę (ty i ktoś bliski) albo stawkę (co się stanie, jeśli nic nie zmienisz). Gdy dzielisz bit z gościem, szesnastka często rozpada się na dwie ósemki: każdy ma wtedy swoje wejście i puentę, a ostatni wers pierwszej osoby może podać temat drugiej.
Przykład zwrotki z komentarzem
Poniżej pierwszy blok i dwa ostatnie wersy zwrotki o powrocie do rodzinnego miasta, napisane do tego poradnika. Układ AABB, rymy wielokrotne pogrubione.
- Dworzec ten sam, tylko tablice nowe, (A)
- znajome twarze, ale dzielnice obce. (A)
- Pod blokiem ławka, na niej nikt nie siedzi, (B)
- tylko wiatr i ja, i moje odpowiedzi. (B)
Wersy 15 i 16, puenta:
- Na tablicy nowe miasta, nowe godziny, (C)
- ale żaden pociąg stąd nie wywiezie rodziny. (C)
Co tu działa: pierwszy wers od razu stawia słuchacza na dworcu. „Tablice nowe” i „dzielnice obce” zgadzają się w czterech ostatnich samogłoskach (i, e, o, e). Puenta wraca do tablicy z pierwszego wersu, więc zwrotka zamyka się jak klamra. Bloki ze środka mają rozwinąć wspomnienia i przynieść zwrot. Na przykład wersy 5 do 8: kto jeszcze tu mieszka i co zostało z dawnych miejsc. Wersy 9 do 12: spotkanie z kimś, kto został, albo decyzja, żeby jednak zostać.
Budowa numeru rapowego z timecode'ami
Zwrotka nie wisi w próżni. Budowa tekstu piosenki rapowej wygląda najczęściej tak: intro, zwrotka, refren, zwrotka, refren, czasem bridge, na końcu outro. Przykład na trapie 140 BPM granym w połowie tempa. Jeden takt bitu trwa tu około 1,7 sekundy, a jeden wers dwa razy dłużej:
- Intro, 8 taktów bitu: od 0:00 do 0:14.
- Zwrotka 1, 16 wersów (32 takty bitu): od 0:14 do 1:09.
- Refren, 8 wersów (16 taktów bitu): od 1:09 do 1:36.
- Zwrotka 2, 16 wersów: od 1:36 do 2:31.
- Refren, 8 wersów: od 2:31 do 2:58.
- Outro, 8 taktów bitu: od 2:58 do 3:12.
Licząc 16 wersów jako 16 taktów bitu, skończysz zwrotkę po około 27 sekundach, w połowie sekcji przewidzianej na nawijkę. Na stronie każdego bitu NKSounds nie musisz tego liczyć sam: sekcja „Jaka struktura?” pokazuje kilka gotowych układów (najpierw zwrotka, najpierw refren, bez refrenu, z przedrefrenem) i przy każdej części podaje timecode. Kliknięcie odtwarza bit dokładnie od tego miejsca.
Sprawdź swoje 16 wersów na bicie
Teoria kończy się w momencie, gdy włączasz podkład. Wybierz bit z selekcji poniżej, otwórz jego stronę i kliknij „Napisz tekst”. W polu zwrotki wpisz swoje wersy, po jednym w linijce. Podczas odtwarzania podświetla się sekcja, która właśnie leci. Zarapuj zwrotkę na głos: od razu słychać, czy twoja szesnastka mieści się w sekcji, kończy się za wcześnie, czy nie nadąża. „Zapętl tę część” kręci samą zwrotkę, więc poprawiasz bez przewijania, a tekst zostaje zapisany w przeglądarce. Jeśli wersy kończą się przed końcem sekcji, dopisz parę albo zostaw ostatni wers na ad-liby. Jeśli się nie mieszczą, skróć najdłuższe wersy, zamiast przyspieszać.
Kiedy zwrotka siedzi, kolejny krok to refren (jak napisać refren) i nagranie. Do wydania potrzebujesz licencji na bit, a do każdego kupionego bitu dostajesz gratis mastering gotowego numeru: mastering online. Bity w różnym tempie znajdziesz w dziale podkłady do rapu i wśród trapowych bitów.
