Jak nagrać rap tak, żeby brzmiał jak numer, a nie jak notatka głosowa? Nie potrzebujesz do tego studia: wystarczy porządny plik bitu, zamknięte słuchawki, w miarę cichy pokój i trochę dyscypliny przy poziomach. Ten poradnik prowadzi przez całą drogę po kolei: sprzęt na start, przygotowanie bitu, nagrywanie na telefonie, w FL Studio i w Reaperze, ustawienie mikrofonu, technikę nagrywania zwrotek i refrenu, a na końcu to, co robisz z nagraniem potem.
Co jest potrzebne, żeby zacząć nagrywać rap
Pytanie, jak zacząć nagrywać rap, zwykle kończy się długą listą zakupów. Niepotrzebnie. Jeśli zastanawiasz się, jak nagrać piosenkę w domu bez wydawania fortuny, na pierwsze numery wystarczy:
- bit w dobrej jakości, najlepiej WAV, bez tagu głosowego;
- zamknięte słuchawki, żeby bit nie wpadał do mikrofonu (to tak zwany przesłuch, którego potem nie da się wyczyścić);
- mikrofon: na start nawet telefon, później mikrofon USB albo mikrofon XLR z interfejsem audio;
- program do nagrywania: BandLab na telefonie, FL Studio albo Reaper na komputerze;
- tekst przećwiczony pod bit, zanim w ogóle naciśniesz nagrywanie.
Jeśli nie wiesz, od czego zacząć zakupy, zajrzyj do poradnika mikrofon do rapu. Tutaj zakładamy, że coś do nagrywania już masz, i skupiamy się na tym, jak tego użyć.
Przygotuj bit: WAV bez tagu, BPM i tonacja
Najczęstszy błąd na starcie to nagrywanie na pliku zgranym z YouTube'a. Taki plik jest skompresowany, ma tag producenta i nie daje ci żadnego prawa do wydania numeru. Do nagrania, które ma wyjść, potrzebujesz pliku z licencji: przy licencji Standard dostajesz MP3 i WAV bez tagu. Pracuj na WAV, bo to pełna jakość, która przyda się przy miksie. Gotowe podkłady do rapu z licencją odsłuchasz u nas za darmo, zanim cokolwiek kupisz.
Zanim otworzysz program, zapisz dwie informacje, które podajemy przy każdym bicie:
- BPM
- Ustaw dokładnie takie tempo projektu. Wtedy siatka programu zgadza się z taktami bitu, łatwo wycinasz i kopiujesz fragmenty, a metronom, jeśli go używasz, gra razem z bębnami.
- Tonacja
- Przyda się, gdy śpiewasz refren albo przy miksie włączasz autotune, który trzeba ustawić na tonację utworu.
Bit wstaw na sam początek osi czasu, od pierwszego taktu. Przesunięcie o ułamek sekundy mści się później, bo wokal przestaje siedzieć w rytmie, a cięcie i kopiowanie refrenu przestaje pasować do siatki.
Jak nagrać piosenkę na telefonie
Jak nagrać piosenkę na telefonie, żeby dało się ją potem zmiksować? Zamiast dyktafonu użyj aplikacji, która nagrywa na wielu ścieżkach, na przykład BandLab. Kolejność jest prosta:
- Utwórz nowy projekt i zaimportuj plik bitu jako osobną ścieżkę audio.
- Ustaw tempo projektu na BPM bitu.
- Dodaj nową ścieżkę na wokal i wybierz nagrywanie głosu.
- Podłącz słuchawki przewodowe: słuchawki Bluetooth mają opóźnienie, przez które wokal ląduje za bitem.
- Nagraj zwrotkę, odsłuchaj, nagraj ponownie, a potem dograj duble i ad-liby na kolejnych ścieżkach.
Telefon postaw stabilnie albo na małym statywie, mikrofonem w stronę ust, i nie dotykaj go w trakcie nagrania: każde stuknięcie palcem słychać w ścieżce. Nie nagrywaj w łazience ani w pustym korytarzu, bo pogłos z kafelków zostanie w numerze na zawsze.
Jak nagrać wokal w FL Studio i w Reaperze
FL Studio to program, w którym wielu beatmakerów robi bity, ale wokal nagrywa się w nim równie dobrze. Interfejs jest po angielsku, więc podajemy nazwy tak, jak je zobaczysz:
- W Options > Audio settings wybierz sterownik ASIO swojego interfejsu albo FL Studio ASIO, jeśli nagrywasz przez wbudowaną kartę lub mikrofon USB.
- Przeciągnij plik WAV bitu na playlistę i ustaw tempo projektu na jego BPM.
- Otwórz mikser, zaznacz wolną ścieżkę i w polu wejścia (Input) wybierz wejście, do którego wpięty jest mikrofon.
- Uzbrój tę ścieżkę przyciskiem z ikoną dysku (Arm disk recording) i nadaj nazwę plikowi.
- Kliknij nagrywanie, wybierz Audio, into the playlist as an audio clip i odpal odtwarzanie.
Jak nagrać wokal w Reaperze? Kroki są podobne, a sam program jest lekki i dobrze chodzi nawet na słabszym laptopie:
- W Options > Preferences > Audio > Device wybierz sterownik ASIO interfejsu.
- Przeciągnij bit do projektu (albo Insert > Media file) i wpisz jego BPM w polu tempa na pasku transportu.
- Dodaj ścieżkę (Track > Insert new track), kliknij na niej czerwony przycisk uzbrojenia i wybierz wejście mono z mikrofonem.
- Nagrywaj przyciskiem nagrywania na pasku transportu. Jeśli zaznaczysz fragment i włączysz pętlę, Reaper zapisze kolejne podejścia jako osobne wersje do wyboru.
W obu programach słyszysz opóźnienie w słuchawkach? Na czas nagrywania ustaw mały bufor w ustawieniach audio, a większy dopiero przy miksie. Jeśli interfejs ma bezpośredni odsłuch, korzystaj z niego: głos wraca do słuchawek bez żadnego opóźnienia.
Pokój, mikrofon i poziomy bez przesterowania
Najwięcej jakości zyskujesz za darmo, w samym ustawieniu:
- Pokój
- Wybierz pomieszczenie z meblami, dywanem i zasłonami. Za sobą powieś gruby koc albo kołdrę. Gołe ściany dają pogłos, którego w miksie już nie usuniesz.
- Odległość
- Około 15 do 20 cm od mikrofonu, mniej więcej rozstawiona dłoń. Bliżej robi się więcej basu i trzasków, dalej słychać coraz więcej pokoju.
- Pop filtr
- Polski ma sporo wybuchowych spółgłosek (p, b, t), które uderzają powietrzem w membranę. Pop filtr albo mikrofon ustawiony lekko pod kątem rozwiązuje problem.
- Poziom
- Ustaw wzmocnienie na interfejsie tak, żeby najgłośniejsze wersy dochodziły mniej więcej do -10 dB na wskaźniku i nigdy nie wchodziły w czerwone. Przesterowanego nagrania nie naprawisz, a za ciche łatwo podgłośnić.
- Bit w słuchawkach
- Na tyle głośno, żeby czuć rytm, ale nie tak, żeby trzeba było przekrzykiwać muzykę.
Nagrywaj czysty głos, bez efektów. Pogłos, autotune i kompresję dodaje się przy miksie, kiedy wiesz już, które podejście zostaje.
Technika: cała zwrotka czy kawałkami, duble i ad-liby
Jak nagrywać rap, żeby brzmiał pewnie? Są dwie szkoły i obie działają:
- Cała zwrotka naraz
- Zachowuje energię i naturalny oddech. Nagraj trzy, cztery podejścia i złóż ścieżkę z najlepszych fragmentów.
- Po cztery wersy
- Łatwiej o precyzję przy szybkim flow. Pilnuj tylko, żeby energia i barwa głosu nie zmieniały się między kawałkami, bo na sklejeniach to słychać.
Nagrywaj na stojąco: łatwiej wtedy oddychać i trzymać energię do końca zwrotki. Główny wokal to dopiero początek, bo typowy numer rapowy ma jeszcze:
- duble
- Ten sam tekst nagrany drugi raz, zwykle końcówki wersów albo cały refren, ciszej pod głównym wokalem;
- ad-liby
- Krótkie okrzyki, powtórzenia i komentarze w przerwach, zawsze na osobnej ścieżce;
- warstwy refrenu
- Refren nagrany kilka razy i ułożony jeden na drugim brzmi szerzej niż zwrotka.
Licz też czas. Na wolniejszym bicie, poniżej 120 BPM, jeden wers to jeden takt: zwrotka 16 wersów to 16 taktów, czyli 64 uderzenia, a przy 90 BPM trwa około 43 sekund (64 × 60 / BPM). W trapie i drillu, przy 130 do 150 BPM, rapujesz w połowie tempa, więc wers zajmuje zwykle dwa takty bitu: 16 wersów przy 140 BPM to około 55 sekund. Te 27 sekund, które wychodzą z 16 taktów w programie, to przy takim tempie mniej więcej 8 wersów. Jeśli nie wyrabiasz z oddechem, zaplanuj miejsca na wdech już w tekście, zamiast łapać powietrze w połowie słowa.
Pomyłka w jednym wersie? Nie nagrywaj całej zwrotki od nowa. Ustaw nagrywanie od taktu przed błędem (to dogrywka, po angielsku punch-in), wejdź w tym samym miejscu i z tą samą energią, a potem posłuchaj sklejenia. Jeśli słychać różnicę w barwie głosu, lepiej powtórzyć cały blok czterech wersów.
Sprawdzona kolejność domowej sesji wygląda tak:
- rozgrzewka głosu i jedno przejście całego tekstu pod bit, bez nagrywania;
- główny wokal zwrotek, kilka podejść każdej;
- refren, nagrany warstwami;
- duble końcówek wersów;
- ad-liby na samym końcu, kiedy głos i energia są już rozkręcone;
- odsłuch dopiero następnego dnia, świeżym uchem, zanim wybierzesz podejścia.
Nazywaj ścieżki od razu (wokal główny, dubel, ad-liby, refren) i po każdej sesji zapisuj projekt pod nową nazwą. Zgubione nagranie boli bardziej niż słabe podejście.
Głos to instrument. Przed nagraniem rozgrzej go kilka minut (mruczenie, spokojne czytanie tekstu na głos), pij wodę w temperaturze pokojowej i rób przerwy, gdy czujesz, że gardło się męczy. Lepiej wrócić następnego dnia niż nagrywać na zmęczonym głosie.
Przećwicz numer na stronie bitu, zanim go nagrasz
Połowa nieudanych podejść to nie technika, tylko zgubiony tekst albo wejście w złym miejscu. Dlatego próbę zrób na stronie bitu, zanim odpalisz program:
- wybierz bit z selekcji poniżej i otwórz jego stronę;
- w sekcji „Jaka struktura?” sprawdź, gdzie wchodzi zwrotka, a gdzie refren, z timecode'ami, i wybierz układ: refren na start, najpierw zwrotka, bez refrenu albo z przedrefrenem;
- kliknij „Napisz tekst”: każda część numeru ma swoje pole, a podczas odtwarzania podświetla się aktualna część;
- zapętl jedną część i powtarzaj ją, aż każdy wers siedzi w takcie;
- tekst zostaje zapisany w przeglądarce, a jednym kliknięciem wyślesz go sobie mailem, żeby mieć go na telefonie przy mikrofonie.
Słuchanie i pisanie na stronach bitów jest darmowe. Kiedy numer jest przećwiczony i chcesz nagrać go na czysto, kupujesz licencję i dostajesz pliki bez tagu. Jeśli tekstu jeszcze nie masz, zacznij od poradnika jak napisać tekst rapowy.
Po nagraniu: miks, mastering i wydanie
Surowy wokal na bicie to jeszcze nie numer. Kolejne kroki wyglądają tak:
- Wybierz najlepsze podejścia i złóż z nich jedną ścieżkę głównego wokalu.
- Zmiksuj wokal z bitem: poziomy, korekcja, kompresja, de-esser, pogłos. Krok po kroku opisujemy to w poradniku jak zmiksować wokal.
- Zrób mastering, żeby numer brzmiał równo i odpowiednio głośno na każdym sprzęcie. Do każdego kupionego bitu dostajesz mastering numeru w prezencie, w naszym masteringu online.
- Wydaj numer przez dystrybutora cyfrowego, z licencją na bit i kredytem producenta.
Wolisz oddać nagranie w ręce realizatora? Sprawdź, ile kosztuje nagranie piosenki w studio i jak się przygotować, żeby płacić za mniej godzin.
